Prijsvraag Brood en Spelen22 mrt

A match made in Klarenbeek

Vraag ontmoet aanbod op eerste inspiratiebijeenkomst Gelderland/Overijssel
Er zijn agrariërs die al een stuk grond in de aanbieding hebben en anderen die de kat uit de boom komen kijken. Er zijn ontwerpers met een idee, die een locatie zoeken. Een boerin met een lege stal is uit op mensen die kunnen bijdragen aan een groot idee. Een andere boerin heeft al contact gelegd met een landschapsarchitecte. ‘Wij gaan op een unieke locatie ondernemen met agrofood, natuur en horeca’.
Zo rustig en stil als het buiten is, zo druk en rumoerig is het in de zaal. Honderddertig mensen zijn afgekomen op de eerste inspiratiebijeenkomst van de prijsvraag Brood en Spelen, dinsdagavond 20 maart in Het Kiemkwartier in Klarenbeek. Onder hen boeren en andere landeigenaren, (landschaps-) architecten en andere ontwerpers, natuurorganisaties, overheden en ‘overigen’ als een conceptontwikkelaar. Een diverse groep, die zonder veel schroom op zoek gaat naar partners. Vier ronden speeddaten leveren gelijk first dates op. ‘Ik heb een architect gevonden. Volgende week hebben we onze eerste afspraak’, zegt een landeigenaar die zijn landgoed - ‘het is maar een kleintje, hoor’ - op een duurzame manier wil ontwikkelen en nalaten aan de maatschappij.

Teams

‘Coalities van grondeigenaren en ontwerpers is precies wat wij zoeken', zegt Rijksadviseur voor het Landschap en een van de initiatiefnemers van de prijsvraag Berno Strootman in zijn inleiding.
‘Grondeigenaren hebben een locatie waar een plan daadwerkelijk kan worden uitgevoerd, zij kennen het gebied en hebben relaties. Wij willen hen koppelen aan ontwerpers, die bij uitstek in staat zijn om losse ideeën tot een samenhangend plan te smeden.’
Daarom vormen minimaal één grondeigenaar en een geregistreerd ontwerper samen de spil van de deelnemende teams. Natuurlijk is elk team groter. Het kan worden aangevuld met andere eigenaren en ontwerpers en mensen uit andere disciplines, zoals (bedrijfs-)economen, kunstenaars, foodies.

Van doemscenario tot diep respect

De kranten staan vol met verhalen over de toekomst van het platteland: van doemscenario’s tot diep respect voor de innovatieve landbouwers. Strootman: ‘De behoefte aan radicale, realistische en realiseerbare plannen is groot.’
De leegstaande stallen, dierziekten, krimp en vergrijzing, verduurzaming van de voedselproductie, klimaatverandering, soortendiversiteit, waterberging en omschakeling naar nieuwe energiebronnen – het zijn stuk voor stuk op zijn minst uitdagingen. Maar de prijsvraag maakt het nog iets complexer, want elk idee dat ingediend wordt, moet minimaal betrekking hebben op twee van deze kwesties. Dus alleen akkers vol zetten met zonnepanelen is niet genoeg.

Meer geld en steun

Het prijzengeld, 25.000 euro om een plan uit te werken, is een mooi bedrag. Ex-btw, voegt Strootman toe, dat scheelt al weer.
Het is ook zo op, klonk het uit de zaal. Dat is waar, reageert projectleider Rutger Oolbekkink van Brood en Spelen en moderator van deze avond. Maar de initiatiefnemers en partners zinnen al op vervolgfinanciering. Wat of hoe hangt ook af van de resultaten van de prijsvraag.
De provincie Gelderland neemt vast een voorschot. Een vertegenwoordiger van de provincie meldt ter plekke dat de provincie vanaf december de subsidieregeling Innovatieve Concepten openstelt, waarbij de focus ligt op verbetering van de ruimtelijke kwaliteit van het Gelderse platteland. De subsidie sluit naadloos aan op de prijsvraag Brood en Spelen, al is het geld niet alleen bedoeld voor deelnemers aan de prijsvraag.
Een mooi voorbeeld van meedenkende overheden, die net als de partners met hun uitgebreide netwerk en kennis, elk idee een flinke steun in de rug kunnen bieden.
Dus kom in beweging. Dat is ook het pleidooi van drie sprekers, die elk op hun eigen terrein aanzetten tot actie.

Boerin 2.0

Jurylid Heleen Lansink is al in beweging gekomen. Zij heeft met haar man Rogier een melkveebedrijf met 85 koeien in de gemeente Haaksbergen. ‘Het maakte ons ongelukkig’, vertelt zij, ‘de constante druk, het produceren onder de kostprijs, de onzekerheid over de toekomst en de kritische verhalen uit de maatschappij.’ Zij besloot het anders te gaan doen: ‘Je moet van je erf af, je vragen op tafel leggen.’ Nu is Lansink ook een bloggende boerin en een actief lid van Boeren van Nederland de social-mediagroep die boeren en burgers meer met elkaar in contact wil brengen. En zij heeft De melktapperij opgericht. Mensen kunnen op haar erf zelf melk komen halen.
Initiatief loont, is haar conclusie. Een collega-boerin, vertelt zij, wilde niet langer dat de kalfjes al na twee weken werden weggehaald. Zij wilde de kalfjes op eigen erf groot brengen, maar zij heeft wel een afzetmarkt nodig. Zij nodigde de directeur van de Albert Heijn uit en legde haar wens op tafel. Het zal nooit, dacht ze, maar het klikte wel. Binnenkort ligt haar kalfsvlees in de plaatselijke AH.
Lansink: ‘Boeren, neem zelf de regie in de hand en wacht niet tot van alles wordt opgelegd’.

Ontwerpend onderzoek

Handelen, dus. Dat is ook de boodschap van Hans Peter Benschop, directeur van het Trendbureau in Overijssel en auteur van het essay Verbeelding in schemergebied , geschreven in opdracht van de initiatiefnemers van de prijsvraag.
Van wie moet een betere wereld komen, vraagt Benschop zich af. Niet van ambtenaren en wetenschappers. Zij denken te veel in termen van rampen. ‘Catastrofiel’ beleid, noemt Benschop, hun gedachtegang. De concepten van klimatologen (CO2), economen (markten), biologen (soorten) en demografen (mensen tellen) helpen niet. Dit denken staat in schril contrast met het circulaire leven op het platteland, met zijn dagelijkse beslommeringen. Maar al die meningen, al het beleid, komen wel samen op het platteland. Tot frustratie van de plattelanders.
Er is een alternatief, zegt Benschop: ontwerpend onderzoek. Ontwerpers denken in een vol landschap, zijn gulzig naar de toekomst en niet bang voor weerstand.
Benschop: Voltaire had gelijk: ‘Il faut cultiver notre jardin’. We kunnen beter aan het werk gaan, dan naar theorieën te luisteren. De wereld is complex en er zit niets anders op dan tastend, stap voor stap, het gewoon te proberen. Zo is het landschap ook ontstaan: langzaam met overwinning van tegenstand’.

Kunstenaars

Vergeet de kunstenaars niet, vult jurylid Erna aan de Stegge aan. Kunstenaars hebben onconventionele ideeën. Neem het plan voor zonnepanelen langs de A15, vlakbij het Windpark Nijmegen. Een schrikbeeld voor visueel gevoelige mensen, zegt Aan de Stegge. Maar niet na de ingreep van kunstproducent Mothership uit Rotterdam (die ook de binnenkant van de Markthal decoreerden). Door de panelen omhoog te plaatsen, komt er op de grond ruimte vrij voor groen. Schaduwplanten, pluktuinen en groenstroken vormen een mooi en educatief landschap onder de panelen.
Het is een van de voorbeelden die Aan de Stegge ontleent aan haar project KUNSTwerkt, dat zij als adviseur bedrijven bij Cultuurmij Oost bedacht. Zij brengt bedrijven, instellingen en overheden in contact met kunstenaars.

Matching

En dan verandert de zaal van een aula in een markt van vraag en aanbod. ‘Ik heb al een grondeigenaar gevonden’, zegt een plannenmaker, ‘nu zoek ik nog een architect’.
Er vormen zich groepjes rondom mensen met grond of ideeën. ‘Ik sta in de rij’, zegt een meneer, die geduldig wacht tot hij een mogelijke partner kan spreken.

Belangrijke data

3 april.........Publicatie 2e Nota van Inlichtingen
17 april........2e inspiratiebijeenkomst Noord-Brabant
18 april.......2e inspiratiebijeenkomst Gelderland/Overijssel
28 mei........Sluiting registratie deelname
1 juni............Inschrijvingstermijn sluit om 12.00 uur
4 juli ............College van Rijksadviseurs maakt uitslag eerste ronde bekend

Teams presenteren tussenstand aan de jury

Op en 8 en 16 november presenteerden de zestien teams uit de tweede ronde de voortgang van hun plannen aan de jury en enkele gasten.
lees verder...

Blijf radicaal en deins niet terug

De Prijsvraag Brood en Spelen is op 22 oktober neergestreken in het Walhalla van de verandering: de Dutch Design Week in Eindhoven. Wat kunnen ontwerpers bijdragen aan nieuwe perspectieven voor het platteland?

lees verder...

Tour over de Dutch Design Week

Deelnemers uit de zestien teams van de tweede ronde van de prijsvraag liepen op 22 oktober met initiatiefnemer Floris Alkemade over de Dutch Design Week langs projecten die de Rijksbouwmeester samen met Gedeputeerde Erik van Merrienboer had uitgezocht. Bekijk hier een beeldverslag van deze inspirerende rondgang.
lees verder...

Het beeld vertelt nooit het hele verhaal

Fotograaf Henk Wildschut deed fotografisch onderzoek naar de ontwikkelingen op het platteland. Hierbij richt hij zich met name op boeren en ondernemers die zoeken naar vernieuwing. Deze groep is voor hem interessant omdat zij actuele en urgente voedselvraagstukken probeert op te lossen. Ook beeldend zat hier de grootste tegenstelling tussen een door consumenten geromantiseerd, nostalgisch ideaal
lees verder...

Anders kijken naar ingewikkelde vraagstukken voor het platteland

Dat designers een andere kijk hebben op complexe problemen hebben al heel wat agrarisch ondernemers ontdekt. Voor de 16 teams van Brood en Spelen is het nog nieuw en onwennig. En daarom bood Agri meets Design samen met de innovators van Van Berlo ze een Masterclass Design Thinking aan.
lees verder...

Recht van overpad

Ter afsluiting van de publieksbijeenkomst van prijsvraag Brood en Spelen op de Dutch Design Week gaf Eric Alink, stadschroniqueur van Den Bosch en 'Brabander tot in zijn beenmerg', een voordracht. Deze voordracht had de titel 'Recht op overpad - Mijmeringen over het platteland en zijn
lees verder...

Meld je aan voor Brood en Spelen op de Dutch Design Week

Op 22 oktober is prijsvraag Brood en Spelen te gast op de Dutch Design Week. Initiatiefnemers Floris Alkemade en Berno Strootman nodigen samen met de provincie Noord-Brabant graag iedereen uit voor de publieksbijeenkomst: Nieuwe Perspectieven voor het platteland.
lees verder...

Tweede ronde Brood en Spelen van start

“Waar sta je nu en wat wil je in de tweede ronde bereiken?” Met het beantwoorden van deze vragen ging voor de winnaars van de Prijsvraag Brood en Spelen de tweede ronde van start. Tijdens twee bijeenkomsten, in de provinciehuizen van Den Bosch en Arnhem, stelden de teams zich aan elkaar voor, maakten ze kennis met partners en coaches en kregen ze uitleg over het vervolgproces.
lees verder...

Verkenning nieuwe natuur en klein wonen

Er komen op dit moment verschillende ontwikkelingen samen: ambitieuze klimaatdoelstellingen, een forse woningbouwopgave en urgente opgaven voor de realisatie van nieuwe natuur. Dit maakt het interessant om een nadere verkenning te doen naar de concrete mogelijkheden voor de combinatie van nieuwe natuur en klein wonen. Dit voorstel bouwt voort op het rapport “Nieuw bos en klein wonen.

lees verder...

Het begin van een beweging naar kwaliteit - Winnaars Brood en Spelen

Verfijning en kwaliteit. Dat laten de zestien geselecteerde teams en de vier eervolle vermeldingen in hun plannen zien. Opvallend, vindt de jury, is dat alle indieners de kloof tussen productie en consumptie van voedsel willen dichten.
lees verder...

Winnaars Brood en Spelen bekendgemaakt

Vanmiddag zijn in Barneveld de winnaars bekendgemaakt van Brood en Spelen, de ontwerpprijsvraag voor nieuwe perspectieven voor het platteland. De jury, onder voorzitterschap van Rijksbouwmeester Floris Alkemade en Rijksadviseur voor het Landschap Berno Strootman, heeft acht winnaars in Brabant geselecteerd en acht in Gelderland en Overijssel.
lees verder...

Veel respons op ontwerpprijsvraag Brood en Spelen

De ontwerpprijsvraag Brood en Spelen heeft het mooie resultaat van 95 inzendingen opgeleverd. Maar liefst 51 teams maakten plannen voor locaties voor Noord - Brabant. Voor Overijssel werden twintig plannen ingezonden en 24 voor Gelderland.
lees verder...

In Beeld: Natuurgebied De Kampina

In natuurgebied De Kampina, gelegen tussen Oisterwijk en Boxtel, werken boeren samen met natuurmonumenten bij het beheer, door koeien er vrij te laten grazen. Er wordt veel samengewerkt, maar de boeren zien ook dingen mislopen. Luister nu naar een fragment van het gesprek dat fotograaf Henk Wildschut had met twee van de boeren.
lees verder...

"Ruimte en steun voor nieuwe ideeën inwoners"

‘De provincie Overijssel is blij met de prijsvraag Brood en Spelen van het College van Rijksadviseurs. Brood en Spelen vraagt om creatieve oplossingen voor de grote vraagstukken in het landelijk gebied. Vraagstukken waar de provincie samen met inwoners ook aan werkt. Het zoeken naar nieuwe bestemmingen voor leegstaande agrarische bedrijfsgebouwen, het inspelen op klimaatverandering, het
lees verder...

De kerk als partner

In elk team dat mee doet aan de prijsvraag Brood en Spelen moet iemand daadwerkelijk een stuk grond bezitten in een van de zandgebieden. Boeren zijn een logische kandidaat, maar denk ook eens aan de kerk. De kerken bezitten duizenden hectare grond. En zij willen maatschappelijk iets betekenen: van ‘bijbels’ rentmeesterschap tot eigentijdse charitas.
lees verder...

Ruilen van grond loont

Vrijwillige kavelruil kan een handig instrument zijn om in te zetten bij projecten in het kader van Brood en Spelen. Ruilen van grond loont voor boeren, natuur en energie. Minimaal drie partijen doen mee, waarvan er twee grond ruilen.
lees verder...

"Alles wat aandacht krijgt groeit"

Het platteland is van levensbelang. Voor boeren en bewoners, en voor stedelingen. Dat platteland heeft wel wat extra aandacht nodig; het aantal bewoners daalt, de vergrijzing neemt toe, en ook het aantal leegstaande agrarische gebouwen en agrarische bedrijven die niet op de juiste plek staan, groeit.
lees verder...

“Laten we vooral doormodderen”

[b]Anno 2018 is het toepassen van timelapses heel gebruikelijk. Dankzij deze techniek kun je in een kort filmpje duidelijk laten zien hoe de fysieke leefomgeving verandert. Vooral de bouw van een gebouw kun je er goed mee in beeld brengen.

lees verder...

"Grijp je kans"

[b]Over een paar weken weten we hoeveel boerenslimheid, ontwerpkracht en ondernemerszin de hooivork heeft opgepakt. Met welke radicale en creatieve ideeën ons buitengebied weer een beetje mooier en vitaler gemaakt kan worden.

lees verder...

Essay: Brandend Zand

[b]Joks Janssen is directeur van BrabantKennis en schreef samen met onderzoeker en architect Bart de Zwart het essay 'Brandend Zand'. Hierin ontleden zij de bijzondere geschiedenis van de Noord-Brabantse zandgronden en de manier waarop de historie de eigentijdse dynamiek van dit gebied beïnvloedt. Zij sporen de ontwerpers aan om door te dringen tot de logica van de zandgronden en deze aan te
lees verder...

Water is de koning van het voedsel

Van Europa tot aan de sloot en alles er tussen. De waterschappen waken op alle niveaus over het water, want zonder water geen voedsel, geen natuur.
lees verder...

Essay: Verbeelding in Schemergebied

[b]Hans Peter Benschop is directeur van het Trendbureau Overijssel. Speciaal voor de prijsvraag Brood en Spelen schreef hij het essay 'Verbeelding in schemergebied'. Hierin roept hij iedereen op vooral te beginnen; "Niemand weet in een complexe wereld wat de drijvende krachten van verandering zullen zijn. Er zit niets anders op dan ergens te beginnen". Ontwerpend onderzoek kan hierbij helpen,
lees verder...

Beeldverslag: Inspiratiebijeenkomst #2 Noord-Brabant

Ruim honderd agrariërs, ontwerpers, landgoedeigenaren, stedenbouwers en grondeigenaren kwamen dinsdag 17 april bijeen voor de tweede inspiratiebijeenkomst.
lees verder...

Beeldverslag: Inspiratiebijeenkomst #2 Gelderland Overijssel

[b]“Mijn boerenbedrijf heeft op dit moment geen duurzame toekomst. Op de manier waarop het nu gaat, kan het echt niet verder. Ik ben op zoek naar mensen met goede ideeen die me willen helpen om radicale nieuwe wegen in te slaan. Maar wel op een manier dat ik er ook nog steeds een boterham aan kan verdienen”. Een boer op zoek naar ontwerpers of anderen met ideeën. De tweede
lees verder...

Wij maken nu het cultuurlandschap van de 21ste eeuw

[b]We moeten veel ambitieuzer zijn bij het vormgeven van het energielandschap. Laat de energietransitie een katalysator zijn, betoogt Sven Stremke. Niet alleen voor het landschap dat we willen en waarderen, maar ook voor sociale en maatschappelijke vernieuwing.

lees verder...

De praktijk is het beleid ver vooruit

In Nederland zijn veel te weinig ontmoetingen tussen ontwerpers, toekomstdenkers en praktijkmensen. En er is een groot gebrek aan experimenteerruimte. De prijsvraag draagt de belofte in zich van nieuwe onverwachte wegen, zegt Jan Douwe van der Ploeg, jurylid en emeritus hoogleraar rurale sociologie (WUR).
lees verder...

Inspiratieverhalen Noord-Brabant

Op de eerste Inspiratiebijeenkomst in Noord-Brabant in Best vertelden drie bevlogen sprekers over de projecten die zij ondernemen. Hieronder in het kort hun verhaal.
lees verder...

Publicatie: Het platteland heeft de toekomst

Blauwe Kamer, tijdschrift voor landschapsarchitectuur en stedenbouw, maakte een prachtig dossier over de toekomst van het platteland.
lees verder...

Vierde generatie agrariër zoekt vormgever

Meer dan honderd agrariërs, ontwerpers, bouwers, landgoedeigenaren en mensen van natuurorganisaties, uit kunst- en cultuurwereld, troffen elkaar 21 maart in het Boshuys in Best. De eerste inspiratiebijeenkomst in Brabant over de prijsvraag Brood en Spelen werd geopend door initiatiefnemer Rijksbouwmeester Floris Alkemade.
lees verder...

Nota van Inlichtingen gepubliceerd

De eerste Nota van Inlichtingen met vragen en antwoorden over de prijsvraag Brood en Spelen is gepubliceerd en vanaf nu te downloaden.
lees verder...

De jury is bekend

Om uit alle inzendingen straks een een goede selectie te maken staat een diverse en deskundige jury klaar. Beide regio's hebben een eigen jury.
lees verder...

Brood en Spelen van start

De prijsvraag Brood en Spelen, die vorige week werd aangekondigd met een tournee door de provincies Overijssel, Gelderland en Noord-Brabant, is zojuist uitgeschreven door het College van Rijksadviseurs. De reglementen voor de beide edities van de prijsvraag zijn nu voor iedereen beschikbaar.
lees verder...

Brood en Spelen on tour

Om Brood en Spelen aan te kondigen, bezochten Rijksbouwmeester Floris Alkemade en Rijksadviseur Berno Strootman gisteren Overijssel, Gelderland en Brabant. Reizend in een bus met het logo Brood en Spelen, stopten zij als eerste op het provinciehuis van Overijssel. Gedeputeerde Hester Maij stond hier klaar om Rijksadviseur Berno Strootman en Rijksbouwmeester Floris Alkemade hartelijk welkom te
lees verder...

'Er moet nu echt iets veranderen'

Met de prijsvraag Brood en Spelen krijgen de mensen die werken en leven op de zandgronden in Zuid- en Oost-Nederland de kans hun ideeën over de vernieuwing van het platteland te concretiseren. Landschap en landbouw snakken naar een nieuwe impuls, ziet Rijksadviseur voor het Landschap Berno Strootman. ‘Er moet nu echt iets veranderen’
lees verder...

Denkruimte voor boeren en ontwerpers

Rijksbouwmeester Floris Alkemade zet met de prijsvraag Brood en Spelen de vernieuwing van het platteland hoog op de agenda. ‘Met ontwerpers en grondeigenaren willen wij de rol en de mogelijkheden van het platteland op een totaal andere manier ontwikkelen.
lees verder...